Kartal Çocuk Fizyoterapisti ve Bedensel Gelişim Desteği

Çocuğunuz emeklemeye geç başladı, yürümesi gecikti, tek tarafını daha az kullanıyor ya da elinizde bedensel yetersizliğe ilişkin bir rapor var ve nereden başlayacağınızı bilmiyorsunuz.

DKA Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’nde, Kartal Yakacık’taki merkezimizde fizyoterapistlerimizle birlikte bedensel engelli bireyler destek eğitim programı yürütüyoruz. Amacımız çocuğun hareket becerilerini geliştirmek ve günlük hayatta mümkün olduğunca bağımsız olmasını sağlamaktır.

Önce sınırımızı net söyleyelim

Bu, sizin zamanınıza saygı meselesidir.

Biz Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkeziyiz; hastane fizik tedavi ünitesi değiliz. Ameliyat sonrası akut dönem tedavisi, ağrı yönetimi, botoks veya cerrahi kararları, ortez reçetesi gibi tıbbi işlemler hekiminizin ve hastanenin alanıdır.

Bizim alanımız, tanısı konmuş ve raporu düzenlenmiş bir bireyin uzun soluklu motor gelişim ve bağımsızlık eğitimidir: oturabilmek, ayakta durabilmek, adım atabilmek, kendi başına giyinebilmek, kalemi tutabilmek, sınıfta akranlarıyla birlikte olabilmek. Hekiminizin planı ile bizim programımız birbirinin yerine geçmez; birlikte yürür. Doktorunuzla iletişimde kalmanızı her zaman öneriyoruz.

Kimlerle çalışıyoruz?

• Serebral palsi ve buna bağlı motor gelişim farklılıkları
• Kas hastalıkları ve nöromüsküler tablolar
• Spina bifida ve doğumsal omurilik farklılıkları
• Down sendromu ve düşük kas tonusuna bağlı motor gecikme
• Gelişimsel koordinasyon bozukluğu — sık düşen, sakar, denge ve el becerilerinde akranlarından geride kalan çocuklar
• Prematüre doğuma bağlı motor gelişim gecikmesi
• Doğumsal ortopedik farklılıklar ve duruş bozuklukları
• Bebeklik dönemi asimetri ve baş-boyun duruş farklılıkları

Motor gelişim basamakları: ne zaman endişelenmeli?

Aşağıdaki aralıklar ortalamadır; her bebek kendi hızında ilerler. Ancak bir basamak belirgin biçimde gecikiyorsa ya da kazanılmış bir beceri kaybediliyorsa, beklemeden değerlendirme yaptırın.

• 3–4 ay: Yüzüstü pozisyonda başını kaldırıp tutar.
• 6 ay: Destekle oturur, iki yönde de döner, uzanıp nesne kavrar.
• 9 ay: Desteksiz oturur, emekler ya da kendine göre bir yer değiştirme yolu bulmuştur.
• 12 ay: Tutunarak ayağa kalkar, mobilya kenarında yürür.
• 15–18 ay: Bağımsız yürür.
• 2 yaş: Koşar, tutunarak merdiven çıkar, topa tekme atar.

Şu işaretler yaştan bağımsız olarak değerlendirme gerektirir: vücudun bir tarafını belirgin biçimde az kullanma, sürekli tek yöne bakma, aşırı gevşek ya da aşırı sert kas yapısı, altı aydan sonra hâlâ yumruğun sürekli kapalı olması, kazanılan bir becerinin kaybedilmesi.

Değerlendirme nasıl yapılıyor?

1. Öykü ve belgeler: Doğum öyküsü, varsa tanı, hastane raporları, görüntüleme sonuçları, kullanılan ortez ve yardımcı cihazlar, hekiminizin önerileri.
2. Fizyoterapi değerlendirmesi: Kas tonusu, eklem hareket açıklığı, duruş, denge, kaba ve ince motor beceri düzeyi.
3. Günlük yaşam analizi: Evde nasıl oturuyor, nasıl besleniyor, banyoda neye ihtiyaç duyuyor, okulda sırada nasıl duruyor. Merkezde yapabildiğini evde yapamıyorsa program eksik demektir.
4. Hedeflerin yazılması: “Kaba motor becerileri gelişecek” bir hedef değildir. “On iki hafta sonunda desteksiz 10 saniye ayakta duracak” bir hedeftir.

Programımızda neler var?

• Kaba motor beceri çalışmaları: Baş kontrolü, dönme, oturma, emekleme, ayağa kalkma, yürüme ve merdiven basamakları.
• Denge ve postür kontrolü: Oturma dayanıklılığı, gövde kontrolü, ağırlık aktarma.
• Eklem hareket açıklığı ve esneklik çalışmaları — hekiminizin planına uygun biçimde.
• İnce motor ve el becerileri: Kavrama, iki elin birlikte kullanımı, kalem ve makas becerileri.
• Bağımsız yaşam becerileri: Giyinme, beslenme, tuvalet, transfer (yatak–sandalye geçişleri).
• Pozisyonlama ve yardımcı cihaz kullanımı: Evde ve okulda doğru oturma düzeninin kurulması, mevcut ortez ve cihazların günlük hayata doğru biçimde yerleştirilmesi.
• Aile eğitimi: Haftada birkaç saatlik çalışma tek başına yetmez. Evde günlük rutine yedirilmiş, uygulanabilir bir program olmadan kalıcı kazanım olmaz.

Fizyoterapistimiz; ergoterapist, dil ve konuşma terapisti ve özel eğitim öğretmenimizle aynı çocuk için düzenli olarak bir araya gelir. Motor gelişim, iletişim ve öğrenmeden bağımsız ilerlemez.

Evde dikkat edilecekler

• Pozisyon değiştirin. Uzun süre aynı pozisyonda kalmak, duruş bozukluğunun en büyük nedenidir.
• Yüzüstü zamanı ihmal etmeyin. Bebeklikte yüzüstü pozisyon, baş kontrolünün ve omuz kuşağı gücünün temelidir.
• Yürüteç kullanmayın. Yürüteç yürümeyi öğretmez; çoğu zaman geciktirir ve güvenlik riski taşır.
• Ortez kullanımını aksatmayın. Düzensiz kullanım, kazanılanı hızla geri alır.
• Onun yerine yapmayın. En zor kural budur. Beş dakika bekleyip kendi giymesine izin vermek, bir seans çalışmaktan daha değerlidir.
• Okul sırasını düzenletin. Ayakların yere basmadığı bir sandalyede hiçbir çocuk dikkatini toplayamaz.

Sık sorulan sorular

Ücretsiz mi?

Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu raporunuzda bedensel engelli bireyler destek eğitim modülü yer alıyorsa eğitim devlet tarafından karşılanır ve sizden ücret alınmaz. Rapor sürecini merkez sayfamızda adım adım anlattık.

Hastanedeki fizik tedaviye devam etmeli miyim?

Hekiminiz aksini söylemedikçe evet. Hastane planı ile destek eğitimi birbirinin alternatifi değildir.

Ayda kaç saat?

Mevzuata göre destek eğitimi ayda en az sekiz ders saati bireysel ve/veya dört ders saati grup eğitimi olarak uygulanır. Bir ders saati 60 dakikadır; bunun 40 dakikası uygulama, 10 dakikası dinlenme ve hazırlık, 10 dakikası ise ailenin bilgilendirilmesidir.

Çocuğum yürüyemiyor, yine de gelmeli mi?

Kesinlikle. Hedef her zaman yürümek olmak zorunda değildir. Oturabilmek, kendi başına beslenebilmek, tekerlekli sandalyesini kullanabilmek, iletişim kurabilmek — bunların her biri hayat kalitesini doğrudan değiştirir.

Kaç yaşında başlanmalı?

Ne kadar erken o kadar iyi. Bebeklik döneminde sinir sisteminin uyum kapasitesi en yüksektir; bu dönemde yapılan çalışma, sonraki yılların tamamını etkiler.

Bir sonraki adım

Elinizde bir rapor varsa ya da çocuğunuzun hareket gelişimiyle ilgili bir soru işareti taşıyorsanız, bir telefon görüşmesi size yol haritasını çizecektir. Size uygun olmadığımızı düşünürsek bunu açıkça söyler, doğru adrese yönlendiririz.

Formu doldurun, aynı gün içinde biz sizi arayalım.