Kartal Erken Müdahale Programı: Ücretsiz Gelişim Taraması ve Bireysel Eğitim (0–8 Yaş)

Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili içinizde küçük bir soru işareti varsa, beklemek yerine bakmak en doğru adımdır. DKA Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi olarak Kartal Yakacık’ta, 0–8 yaş çocuklar için yeni bir program başlattık: ücretsiz gelişim taraması ile başlayan, 12 kişilik uzman ekibimizin ortak değerlendirmesiyle hazırlanan bireysel erken müdahale ve eğitim programı.

Bu yazıda programın nasıl işlediğini, hangi durumlarda bir uzmana danışmanız gerektiğini ve ilk adımı nasıl atabileceğinizi anlatıyoruz.

Erken müdahale nedir, neden önemlidir?

Erken müdahale; gelişiminde gecikme ya da farklılık görülen çocukların, olabildiğince erken yaşta uygun eğitim desteğiyle buluşturulmasıdır. Yaşamın ilk yıllarında beyin, yeni beceriler öğrenmeye ve çevreden gelen uyaranlara en açık olduğu dönemdedir. Bu yüzden konuşma, hareket, dikkat ya da sosyal iletişimle ilgili bir zorluk ne kadar erken fark edilirse, çocuğa ve aileye o kadar fazla zaman ve seçenek kalır.

“Biraz daha bekleyelim, kendiliğinden açılır” düşüncesi çok yaygındır ve bazen gerçekten de öyle olur. Ama beklemenin bir bedeli vardır: Destek gerekiyorsa kaybedilen aylar geri gelmez. Bir tarama yaptırmak ise hiçbir şey kaybettirmez. Ya içiniz rahatlar ya da neye odaklanmanız gerektiğini öğrenirsiniz.

Hangi durumlarda bir uzmana danışmalısınız?

Her çocuk kendi hızında gelişir ve aşağıdakilerin hiçbiri tek başına bir tanı anlamına gelmez. Ancak bunlardan birini fark ettiyseniz bir gelişim taraması yaptırmanızı öneririz:

• 12 aylık olduğu hâlde agulama, işaret etme ya da el sallama gibi iletişim davranışları göstermiyorsa
• 16 aylıkken hiç anlamlı kelime kullanmıyorsa
• 2 yaşında iki kelimeyi bir araya getirmiyorsa (“su ver”, “anne gel” gibi)
• 3 yaşında konuşması aile dışındaki kişiler tarafından büyük ölçüde anlaşılmıyorsa
• İsmi söylendiğinde dönüp bakmıyor, göz teması kurmakta zorlanıyorsa
• 18 aylıkken hâlâ desteksiz yürümüyorsa ya da hareketlerinde belirgin bir sakarlık varsa
• Seslere, dokunmaya, kalabalığa ya da belirli dokulara aşırı tepki veriyor ya da hiç tepki vermiyorsa
• Daha önce kazandığı bir beceriyi (kelimeler, oyun, göz teması) kaybediyorsa. Bu durumda yaşına bakmaksızın hemen bir uzmana başvurun.

Okul çağına yaklaşan çocuklarda ise dikkatini toplayamama, harfleri ve sesleri karıştırma, yönerge takip etmekte zorlanma ya da arkadaş ilişkilerinde belirgin güçlükler taramayı gerektiren işaretlerdir.

Programımız nasıl işliyor? Beş adımda

1. Ücretsiz ön görüşme ve gelişim taraması

İlk görüşmede sizi dinliyor ve çocuğunuzun yaşına uygun taramayı birlikte yapıyoruz. Bu iş için kendi geliştirdiğimiz DKA Gelişim Tarama sistemini kullanıyoruz. Gelişim taraması; kaba motor, ince motor, alıcı dil, ifade edici dil, bilişsel, sosyal-duygusal ve öz bakım olmak üzere yedi alanı çocuğun yaşına göre değerlendirir. Gerektiğinde artikülasyon (ses üretimi), okula hazırlık, okul becerileri ve disleksi taramaları da eklenir. Merkezimizde yapılan tarama ücretsizdir.

2. Uzman ekip değerlendirmesi

Tarama sonucunda hangi alanlarda desteğe ihtiyaç olabileceği ortaya çıkar. Sonucu tek bir kişi değil, ilgili branşlardaki uzmanlarımız birlikte yorumlar. Konuşmada gecikme görülen bir çocukta dil ve konuşma terapistimiz, hareket alanında farklılık görülen bir çocukta fizyoterapistimiz ve ergoterapistimiz sürece dahil olur.

3. Çocuğunuza özel eğitim programı

Değerlendirmeye göre, çocuğunuzun güçlü yanlarını ve desteklenmesi gereken alanlarını gösteren bireysel bir program hazırlanır. Programda hedefler, hangi branştan ne sıklıkla destek alınacağı ve evde neler yapılabileceği açıkça yazılır. Size, anlayabileceğiniz bir dille ve yazılı olarak teslim edilir.

4. Uygulama ve aile katılımı

Erken müdahalede en etkili öğretmen, çocuğun her gün birlikte olduğu kişilerdir. Bu yüzden derslerin bir parçası her zaman aileye ayrılır. MEB Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği’ne göre her ders saatinin 10 dakikası ailenin bilgilendirilmesi içindir; biz bu süreyi o hafta evde nasıl çalışacağınızı göstermek için kullanıyoruz.

5. Tekrar tarama ile ilerlemeyi görme

Belirli aralıklarla aynı taramayı tekrarlıyor ve sonuçları grafik üzerinde yan yana koyuyoruz. Böylece ilerleme bir his olmaktan çıkar, gözle görülür hâle gelir. Hedefler de bu sonuçlara göre güncellenir.

Ekibimiz: 12 uzman, tek çatı altında

Erken müdahale çoğu zaman tek bir alanla sınırlı kalmaz. Konuşması geciken bir çocuğun aynı zamanda duyusal hassasiyetleri ya da dikkat güçlüğü olabilir. Ailelerin bir kurumdan diğerine koşmak zorunda kalmaması için ekibimizde şu branşlardan toplam 12 uzman birlikte çalışıyor:

• Dil ve konuşma terapistleri: konuşma gecikmesi, artikülasyon, kekemelik, iletişim becerileri (ayrıntılar)
• Ergoterapistler: ince motor beceriler, duyusal düzenleme, günlük yaşam becerileri (ayrıntılar)
• Fizyoterapistler: kaba motor gelişim, denge, yürüme (ayrıntılar)
• Özel eğitim öğretmenleri: bilişsel beceriler, okula hazırlık, akademik destek (ayrıntılar)
• Psikologlar: davranış, duygu düzenleme, aile danışmanlığı
• Çocuk gelişim uzmanları: gelişim takibi, oyun temelli öğrenme, aile rehberliği
• Odyolog: işitmeyle ilgili değerlendirme ve yönlendirme

Otizm şüphesi olan çocuklar için erken müdahale yaklaşımımızı ayrıca Kartal Otizm Eğitim Merkezi sayfamızda anlattık.

Tarama ile tanı arasındaki fark

Bunu açıkça söylemek istiyoruz: Gelişim taraması bir tanı değildir. Tarama, çocuğunuzun hangi alanda daha yakından değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Tanı ise hastanede ilgili hekim tarafından konur. Taramada desteğe ihtiyaç görülürse sizi bu süreçte de yalnız bırakmıyoruz: hangi bölüme başvuracağınızı, Rehberlik ve Araştırma Merkezi’nin (RAM) değerlendirmesinin nasıl yapıldığını ve devlet destekli özel eğitimden nasıl yararlanabileceğinizi adım adım anlatıyoruz.

Tarama sonucunda çocuğunuzun gelişiminin yaşına uygun olduğunu görürsek bunu da açıkça söyleriz. İhtiyacı olmayan bir çocuğa program önermeyiz.

Evde takip: DKA Gelişim Tarama uygulaması

Tarama sistemimiz telefon, tablet ve bilgisayarda çalışıyor. İsteyen aileler, merkezdeki ilk taramadan sonra dkaapp.com üzerinden çocuklarının gelişimini evde de izleyebilir, sonuçları PDF rapor olarak alabilir ve uzmanlarımızla paylaşabilir. Sorular “Evet, Bazen, Hayır, Emin değilim” şeklinde yanıtlanır, çocuğun ekrana bakması gerekmez.

Sık sorulan sorular

Tarama ücretli mi?

Hayır. Merkezimizde yapılan ön görüşme ve gelişim taraması ücretsizdir.

Hangi yaştaki çocuklar katılabilir?

Gelişim taraması 0–8 yaş içindir. Daha büyük çocuklar için okul becerileri, disleksi ve artikülasyon taramalarını kullanıyoruz. Erken doğan bebeklerde yaş düzeltmesi otomatik olarak yapılır.

Çocuğumun raporu yok, yine de gelebilir miyiz?

Evet. Tarama ve ön değerlendirme için rapor gerekmez. Çoğu aile bize tam da “Rapor almalı mıyız?” sorusuyla geliyor.

Tarama ne kadar sürüyor?

Çocuğun yaşına ve seçilen taramaya göre genellikle 20–40 dakika. Ön görüşmeyle birlikte yaklaşık bir saat ayırmanız yeterli.

Sonuçları ne zaman öğreniyoruz?

Tarama sonucu grafik olarak hemen oluşur ve görüşmede sizinle birlikte yorumlanır. Uzman ekip değerlendirmesi gerekiyorsa yazılı programınız kısa süre içinde hazırlanır.

İlk adımı atın

Merkezimiz Kartal Yakacık’ta. Kartal, Pendik, Maltepe, Sultanbeyli ve çevresinden ailelerle çalışıyoruz. Ücretsiz gelişim taraması için bizi arayabilir, WhatsApp’tan yazabilir ya da aşağıdaki formu doldurabilirsiniz; sizi en kısa sürede arıyoruz.